https://www.bbc.com/news/science-environment-40617094
https://www.aparat.com/v/b264p42
🟩 Finglish
Maryam Mirzakhani, Nokhostin zan ke jayeze-ye bozorg Fields ra baraye riazi daryaft kard, dar Amrika dar gozasht.
In riazi-dan-e 40 sale va ostad-e daneshgah-e Stanford, be saratan-e sineh mobtala bood ke be ostokhan-ha serayat karde bood.
Jayeze Fields, ke be “Nobel Riazi” mashhoor ast, har chahar sal yek bar be do ta chahar riazi-dan zir-e 40 sal dade mishavad.
Oo dar saal 2014 baraye karash dar hendese-ye pichide va system-ha-ye dynamic in jayeze ra daryaft kard.
Ra’is jomhour Iran, Hassan Rouhani, goft marg-e Mirzakhani “gheire ghabel-e tasavor” va “ba’es-e gham-e bozorg” ast.
Mohammad Javad Zarif, vazir omoor khareje, marg-e oo ra ba’es-e andooh baraye tamame Iraniha danest.
Firouz Naderi, daneshmand Irani-Amerikai, dar Instagram nevesht: “Yek cheragh emrooz khamoosh shod. Ghalbam shekast… kheili zood raft.”
Dar poste digar goft: “Yek nabeghe? Bale. Amma hamchenin yek dokhtar, yek madar va yek hamsar bood.”
Mirzakhani va hamsarash, Jan Vondrak (daneshmand-e Chek), yek dokhtar dashtand.
Barkhi karbaran dar shabakehaye ejtemaei maghamat-e Irani ra be khater-e estefade az akshaye ghadimi-ye oo ba hejab enteghad kardand, dar hali ke akshaye jadidtar-e oo bedoon-e pooshesh-e moo bood.
Ali Larijani dar Instagram goft: “Faghedan-e in elmi, nabeghe va zan-e motekhasses dar riazi-ye jahan, ba’es-e ta’assof shod.”
Ra’is-e daneshgah-e Stanford, Marc Tessier-Lavigne, goft: “Maryam, yek nazariyeh-pardaz riazi dahooshmand va kasi motavaze’ bood ke be momayyez-ha faghat be omid-e ilham bakhshidan be digaran ejaze midad.”
“Oo kheili zood raft, amma asarash baraye hezar-ha zan ke dar riazi va oloum ghadam mizand ilham bakhsht.”
Maryam dar 1977 dar Iran be donya amad, va dar saal-haye nojavani do madal-e tala az Olimpiad Riazi beynolmelali be dast avard.
Dar Harvard dar saal 2004 doktoraye khod ra daryaft kard va sepas dar Princeton va Stanford be ostadi resid.
Jayeze Fields ke az saal 1936 vojud dasht, baraye zanha ta saal 2014 daryaft nashode bood. Mirzakhani na tanha avalin zan, balke avalin Irani bood ke in jayeze ra gereft.
Hay’at-e entekhab Fields goft ke asarash “asli, shojaane va asar gozar” bod va kar-e akharash yek “pishraft-e bozorg” be hesab miamad.
Frances Kirwan, ozv-e komite-e entekhab jayeze, goft: “Omidvaram in jayeze be dokhtarha va zanan-e jahan ilham dahad ke be tovanayihashoon etemad konand va Fields medallist-haye ayandeh shavand.”
📘 Persian (فارسی)
مریم میرزاخانی، نخستین زنی که موفق به دریافت مدال معتبر فیلدز در ریاضیات شد، در آمریکا درگذشت.
این ریاضیدان ۴۰ ساله و استاد دانشگاه استنفورد به سرطان سینه مبتلا بود که به استخوان‌هایش سرایت کرده بود.
مدال فیلدز که به «نوبل ریاضیات» مشهور است، هر چهار سال یک‌بار به دو تا چهار ریاضیدان زیر ۴۰ سال اهدا می‌شود.
او در سال ۲۰۱۴ برای کارهایش در هندسه پیچیده و سیستم‌های دینامیکی این جایزه را دریافت کرد.
رئیس‌جمهور ایران، حسن روحانی، گفت درگذشت او باعث «اندوهی بزرگ» شده است.
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه، مرگ او را ضایعه‌ای برای همه ایرانیان دانست.
فیروز نادری، دانشمند ایرانی-آمریکایی، در اینستاگرام نوشت: «یک چراغ امروز خاموش شد. قلبم شکست… خیلی زود رفت.»
او افزود: «نابغه؟ بله. ولی همچنین یک دختر، مادر و همسر بود.»
میرزاخانی و همسرش، یان وندراک، دانشمند اهل چک، یک دختر داشتند.
برخی کاربران در شبکه‌های اجتماعی مقامات ایرانی را به خاطر استفاده از عکس‌های قدیمی او با حجاب انتقاد کردند، در حالی که عکس‌های جدیدتر او بدون پوشش مو بود .
علی لاریجانی در اینستاگرام نوشت: «فقدان این بانوی دانشمند، نخبه و نابغه در ریاضیات جهان، باعث تاسف بسیار شد.»
رئیس دانشگاه استنفورد، مارک تسیر-لاوین، گفت: «مریم ریاضیدانی درخشان و فردی متواضع بود که جوایز را فقط با این امید می‌پذیرفت که الهام‌بخش دیگران باشد.»
او گفت: «مریم خیلی زود از میان ما رفت، اما اثر او در دل هزاران زن که به دنبال علم و ریاضیات رفتند، باقی خواهد ماند.»
مریم در سال ۱۹۷۷ در ایران به دنیا آمد و در دوران نوجوانی دو مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی کسب کرد.
او در سال ۲۰۰۴ دکترای خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد و سپس در دانشگاه‌های پرینستون و استنفورد تدریس کرد.
مدال فیلدز که در سال ۱۹۳۶ بنیان‌گذاری شد، پیش از او به هیچ زنی تعلق نگرفته بود. میرزاخانی نخستین زن و نخستین ایرانی بود که آن را دریافت کرد.
کمیته انتخاب این مدال گفت که او «سهمی برجسته و اصیل» در هندسه و سیستم‌های دینامیکی داشته و جدیدترین پژوهش‌هایش «پیشرفتی چشمگیر» به‌شمار می‌رود.
فرانسیس کیروان، عضو کمیته انتخاب، گفت: «امیدوارم این جایزه الهام‌بخش دختران و زنان زیادی در ایران و سراسر دنیا باشد تا به خود اعتماد کنند و به دنبال مدال فیلدز بروند.»
📚 Vocabulary Table
| English | Finglish | Persian |
|---|---|---|
| Fields Medal | Jayeze Fields | مدال فیلدز |
| Breast cancer | Saratan-e sineh | سرطان سینه |
| Bones | Ostokhan-ha | استخوان‌ها |
| Complex geometry | Hendese-ye pichide | هندسه پیچیده |
| Dynamical systems | System-ha-ye dynamic | سیستم‌های دینامیکی |
| Sorrow | Gham | غم |
| Genius | Nabeghe | نابغه |
| Daughter | Dokhtar | دختر |
| Mother | Madar | مادر |
| Wife | Hamsar | همسر |
| Headscarf | Roosari | روسری |
| Criticize | Enteghad kardan | انتقاد کردن |
| Tribute | Tarseem | تجلیل |
| Inspire | Ilham bakhshidan | الهام بخشیدن |
| Modesty law | Ghanoun-e hejab | قانون حجاب |
| Achievement | Dastavard | دستاورد |
| Humble | Motavaze’ | متواضع |
| Mathematical Olympiad | Olimpiad Riazi | المپیاد ریاضی |
| Scholar | Daneshmand | دانشمند |
| Elite | Nokhbeh | نخبه |
| Contribution | Sahm | سهم |
| Advance / Progress | Pishraft | پیشرفت |
| Selection committee | Hey’at-e entekhab | هیئت انتخاب |
Practice:
Tell me new vocabulary that you learned? and what is your idea about Maryam Mirzakhani ?
Brief Summary of her life:
https://www.tehrantimes.com/news/513010/Maryam-Mirzakhani-is-a-scientific-role-model-for-Iranian-girls